Online Jenerasyon

İnternet bağımlılığı, kumar bağımlılığı gibi davranışsal bağımlılıklar sınıfında yer almaktadır. 13-17 yaş arası gençlerin dörtte biri sürekli olarak çevrimiçi durumdalar. Ailelerinin %60’ı çocuklarının mobil cihazlara bağımlı olduğunu düşünüyor ve çocukların yarısı da bu konuda hem fikir.

Bağımlılık beynin ödül sistemi üzerinden çalışır. Bağımlılık yapıcı maddeler ya da davranışlar, ödül sistemini aşırı derecede uyararak, mutluluk ve aşırı özgüven oluştururlar. 

 

7-14 yaş erkek çocukları üzerinde yapılan bir beyin görüntüleme çalışmasında, video oyunları oynamanın beyin ödül sisteminin motivasyon ve dikkatten sorumlu alanında kanlanmayı azalttığı görülmüştür. Yani video oyunları oynamak anlık haz verip, oyun oynama davranışını pekiştirirken, hazzın gerçek dünya ile bağı olan bir amaca yönlenmesine engel oluyor, dikkat ve konsantrasyonu bozuyor.

İnternet aslında bir araçtır. Dolayısıyla bağımlılık bazı kullanım alanlarına karşı mevcuttur. Sorunlu kullanım alanları; porno siteleri, oyunlar, sosyal paylaşım platformları olarak özetlenebilir.

“İnternet amaç değil araç olarak kullanılmalıdır” sıklıkla söylenen bir söylemdir. Ev ödevleri, araştırma, çevrimiçi öğrenim, haberleşme, müzik gibi alanlar sağlıklı kullanıma örnek olarak sayılabilir. Bu alanlar aslında kişinin gündemi takip etme, kendini geliştirme gibi amaçlarına aracıdırlar. Ancak atlanmaması gereken nokta, esasen sorunlu kullanım alanlarının da bireyin amacına hizmet eden (ama yardım etmeyen) aracılar olduğudur. Yani hem sorunlu hem de sağlıklı internet kullanımı “amaca yönelik aracı kullanım” olabilir.

Bir örnek vermek gerekirse kaçıngan kişilik özellikleri olan bir çocuk sosyalleşme ihtiyacını sosyal paylaşım platformlarından ya da çevrimiçi oyunlardan gidermeye çalışıyor olabilir. Amaca yönelik gibi gözükse de, çocuk kişiler arası ilişki yeteneklerini yüz yüze hiç geliştirmediğinden gerçek hayatta değişiklik olmayacaktır. Ancak internete bağlı olduğu sürede amacına ulaştığından, daha uzun çevrimiçi kalması da kaçınılmaz olacaktır.

Ailesi olarak yapabilecekleriniz;

Farkında olmadığınız bir şeyi değiştiremezsiniz. Bir sorunu çözmenin ön koşulu önce sorunu fark etmek ve iyi tanımlamaktır. İnternet nedeniyle çocuğunuz sorumluluklarını erteliyor mu? Okuldaki başarısı etkileniyor mu? Sağlığı bozuluyor mu? Sizinle veya arkadaşlarıyla iletişimi azaldı mı?

Sorun olduğunu düşünüyorsanız sorunu tanımlayın. Çocuğunuzun interneti ne sıklıkta, hangi zaman aralıklarında, ne süreyle kullandığını, çoğunlukla hangi sitelere girdiğini tespit edin.

Çocuklar büyüklerinin ayak izlerini takip ederler. İnternet kullanımı için siz nasıl bir örneksiniz? Kendi internet alışkanlıklarınızı inceleyin.

İnternetin çocuğunuzun hangi ihtiyacını/amacını karşıladığını farkedin; Onaylanma, kabul edilme, başarılı olma/statü kazanma, yakınlık, karşı cins ile temas, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) veya stresten kurtulma. Siz onun bu ihtiyaçlarını karşılayabiliyor musunuz? Karşılayabilmenin ön şart yeterli vakit geçirmektir.

Çocuğunuzun her ikinize de ihtiyacı var. Babalar da anneler kadar çocuklarıyla vakit geçirmelidir. Özellikle de bir erkek çocuğunuz var ise. Televizyon açık olmadan, tüm aile bireyleriyle birlikte yenilen bir yemek kaliteli zaman için iyi bir fırsattır. Eğer eşinizden ayrıldıysanız, diğer ebeveyn ile ne kadar anlaşamasanız da, onun çocuğunuz için önemini aklınızda tutun.

Hemcinsi ve karşı cins ile nasıl iletişim kuracağının rol modelleri siz anne, babalarsınız. Çocuklarınızın hayatının bir parçası olmak önceliğiniz olmalı. Şimdiye kadar iş nedeniyle çocuklarınızı istemeden ihmal ettiyseniz, samimiyetle özür dileyin ve aranızda yeniden yakın bir ilişki kurmak için neler yapabileceğiniz konusunda ondan tavsiyeler alın. 

Çocuğunuzla her gün gününün nasıl geçtiğini konuşun. Mümkün olduğunca derslerini sorgulamayın ve arkadaş ilişkilerine odaklanın. Siz de kendinizi açın. Sorulara açık olun, inandığınız şeylerden vazgeçmeyin ama bilmediğiniz konuyu da dürüstlükle kabul edin.

 

Karşılıksız sevgi gösterin (hem sözel hem davranış olarak). Yanlışları için etiketlemeyin. Akran baskısı, kendi sınırları, herkesin yaptığının doğru olmadığı hakkında konuşun ya da rahatça konuşabileceği danışman ya da terapist gibi güvenilir birini bulun.

Sadece iyi bir arkadaş değil, sınır koyan bir ebeveyn de olun. Bilgisayar ve internet artık günlük yaşamımızın ayrılmaz bir parçası. O yüzden kullanımını tamamen yasaklamak uygulanabilir bir yöntem değil. Ancak internet kullanımını önceden belirlenen amaç için, önceden belirlenmiş sürelerde ve belirli sıklıkta kullanım şeklinde sınırlayabilirsiniz. Kurallara siz de uyun.

Bilgisayar evin ortak kullanım alanında olmalıdır. Çocuğunuzun internette girebileceği siteleri, neleri yapamayacağını ve neleri yapabileceğini belirleyin. Çocuklara yönelik internet filtreleme sistemleri kullanabilirsiniz. Günlük hayatta nasıl tanımadığı hiçbir kişiyle arkadaşlık etmiyor ise, internette de yabancılarla iletişim kurmaması gerektiğini ve olası tehlikelerini açıklayın. Chat odalarına veya çevrimiçi yetişkin içerikli sitelere girmesini yasaklayın.

Ebeveynler internet sınırları konusunda ortak hareket etmelidir. İnternet kullanımı ile ilgili kuralları eşiniz ile önceden belirleyin ve çocuğunuza net olarak hem kuralları hem de uymaz ise hangi yaptırımların uygulanacağını mutlaka önceden anlatın. Kurallara istisna yapmayın, ara vermeyin ya da gevşetmeyin. Çocuğunuza herhangi birşeyi kısıtladığınızda (internet kullanımı vb.) nedenlerini, kaygılı iseniz duygunuzu çocuğunuzla paylaşın.

Çocuğunuz bilgisayarda oynadığı oyunla ilişkili gerçek hayatta bir etkinlik önerin. İlgi göstermezse, başlangıç olarak çevrimçi oyunlardan uzak tutmak ve aile içi iletişimi kuvvetlendirmek amacıyla bir bilgisayar oyununu ailecek de oynayabilirsiniz. Bazen tek mutlu ve özgüvenli hissettiği yer internet ise, bir yandan ödüllendirici diğer faaliyetlerin de tanıtıldığı basamaklı bir uzaklaştırma programı daha uygun olabilir.

Hem kızlar hem erkeklerle arkadaş olmaları konusunda onları cesaretlendirin. Evinizi çocuğunuzun arkadaşlarına açın. Sosyal aktiviteler için teşvik edin. Aşırı koruyucu olmayın. Çocuğunuz bir ergen ise yarı zamanlı bir işte çalışması konusunda destekleyin.

Cinsellik hakkında çocuğunuzu bilgilendirin. Merak ettiği konuları açıkça size sorabilmesi için yüreklendirin. Aile kitaplığınıza cinsel ilişki hakkında doğru bilgiler alabileceği birkaç kitap ekleyerek internetten yanlış ve yaşına uygun olmayan bilgiler edinmesini önleyebilirsiniz.

Çocuğunuzun internet bağımlılığı olduğunu düşünüyorsanız, bir psikiyatri uzmanından yardım almaktan çekinmeyin. Sorunlu internet kullanımı, depresyon, kaygı bozukluğu, sosyal fobi veya DEHB gibi rahatsızlıkların bir belirtisi olabilir. Özellikle ergenler ebeveynleri dışında onlara rol model olabilecek doktor gibi başka biriyle konuşmaya daha isteklidirler.

  • Grey Facebook Icon
  • Grey Instagram Icon
  • Grey Twitter Icon

@caddeterapi

  • Grey Facebook Icon
  • Grey Instagram Icon
  • Grey Twitter Icon

@draycacan

Sitedeki yazılar toplumu bilgilendirme amacıyla yazılmıştır. Hastalıklarla ilgili, teşhis ve tedavi amaçlı kullanılamaz. Sitede yer alan yazıların her türlü yayın hakkı Ayça Can Uz' a aittir.
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre yazılı izin alınmadan söz konusu yazıların herhangi bir bölümü veya tamamı iktibas edilemez veya herhangi bir usul ile çoğaltılamaz.