Kız Çocuklarında DEHB İşaretleri

DEHB'li kızlarda en sık görülen DEHB şekli dikkatsizlik tipidir ve bu da onların sessiz ve hayalperest görünüp bazen fark edilmemeleriyle sonuçlanır. Aynı aileden erkek çocuklarında DEHB tanısı konulsa ve ebeveynler DEHB ve belirtileri ile aşina hale gelseler dahi, kızlarında DEHB olabileceğini gösteren örtük belirtileri gözden kaçırabilirler.

Yetişkinlerde DEHB sıklığı her iki cinsiyette de eşittir. Erkek çocuklarına kız çocuklara göre 2 kat daha fazla tanı konulmaktadır. DEHB'nin çocuklukta başlayan bir bozukluk olduğunu bildiğimize göre rakamlar bize kız çocuklarının yarısına aslında tanı konulamadığını göstermektedir.

DEHB kızlarda çok daha örtük bir şekilde ortaya çıkar ve genellikle DEHB'li erkek çocuklara göre daha geç yaşta hatta bazen erişkinlikte sorunlara yol açar. Sıklıkla kızlarda belirtiler ergenliğin başlamasıyla daha da şiddetli hale gelir. Tanıdaki bu gecikme ve hatta farkedilememesi, bu kız çocuklarında yanlış teşhis konulmasına, en basit haliyle kızların kendileriyle ilgili yanlış etiketleri sahiplenmelerine ve özgüvenlerini kaybetmelerine neden olur.

Hiperaktif ve/veya dürtüsel tip DEHB'si olan kızların görünümü erkeklerde görülen belirtilere benzer olduğu için, tespit edilme ve dolayısıyla tedavi alma olasılıkları daha yüksektir.

Kız çocuklarında DEHB'nin dikkat edilmesi gereken bazı uyarı işaretleri vardır ve bunlar dikkate alındığında DEHB'li kızların hayatı kolaylaşabilir.

Kızlarda DEHB'nin belirtileri:

• Hayalperest, dalgın

• Endişeli

• Öğretmen ders anlatırken sınıfta çok fazla karalama yapma

• Konuşulanlara (okulda, evde, arkadaşlarla) tam olarak dikkatini verememe

• Özgüven eksikliği

• Mükemmeliyetçilik

• Obsesif örüntüler

• Aşırı ayrıntılarda gömülerek ödevlerini bitirmek için çok daha fazla zamana ihtiyaç duyma

• Duygularını yoğun yaşadığı ilişkiler kurma eğilimi

• Özellikle evde aşırı duygusal olma ve öfke nöbetleri yaşama

• Ergenlik döneminde huysuz ve sinirli olma eğilimi

• İlişkilerde zorluk çekme (arkadaşlar, gruplar, öğretmenler vb.)

• Bu kızlar, ödevlerini not etme ve derslerle ilgili gereçleri düzenleme konusunda çok düzenli olabilirler. Bu aşırı düzenilik hali ve sorumluluk alabilmesi, DEHB'li erkek çocuklarının dağınık ve çöpe dönmüş okul çantaları ve izi kaybedilmiş kayıp notlar ve derslerle ilgili gereçlerini arkalarında tazı kovalar gibi denetlemiş ve sürekli kontrol etmiş ebeveynleri yanıltabilir. Bunun sizi aldatmasına izin vermeyin! Kızlar genellikle hayatlarının bu aşamasında düzenli ve organize olma konusunda çok daha iyidirler, ancak bu, DEHB'leri olmadığı anlamına gelmez. Kızlarda DEHB belirtileri erkeklerden farklıdır, ancak uzun vadede aynı derecede zarar vericidir.

Disleksi, dispraksi, diskalkuli gibi öğrenme güçlüğü eşlik ediyorsa, bu durumda kızlar daha şanslı olabilir, ek bir güçlük nedeniyle DEHB tespit edilebilir hale gelebilir. Tedavi edilmeyen DEHB'si olan bazı kızlar, ergenlik döneminde DEHB'nin hayatlarında yaşattığı zorluğa bağlı anksiyete ve/veya depresyondan da yaşayabilirler. Anksiyete ve depresyon eklendiğinde sıklıkla teşhis ve tedavi edilirler ancak altta yatan DEHB yine de gözden kaçabilir. DEHB özelinde bir tedavi düzenlenilmezse, depresyon ve anksiyete tedaviye rağmen düzelmeyebilir ve dirençli bir durum olduğu kanısıyla daha ağır tedaviler verilebilir.

DEHB'li bir kız ergenlik ve genç yetişkinlik dönemine girerken teşhis edilmez veya tedavi edilmezse, neredeyse kaçınılmaz olarak bir dizi uyum sorunu ile karşılaşacak ve depresyon ve anksiyete dışında yeme bozukluğu (bulimia, anoreksiya) ve/veya fibromiyalji gibi ek bozukluklara da yol açabilecektir. Ayrıca, okul yıllarında kronik düşük özgüven, başarısızlık, ergenlikte hamilelik ve erken sigara içme alışkanlığı geliştirme riski de vardır.

Yetişkinlikte, akranlarına göre boşanma, mali krizler, DEHB'li bir çocuğu tek başına yetiştirme, üniversiteyi bitirememe, yetersiz istihdam, madde/alkol bağımlılığı, yeme bozuklukları ve toplumun kendilerinden beklediği günlük yaşamın taleplerini yönetmedeki zorluklar nedeniyle sürekli stresle karşılaşma olasılıkları daha yüksektir.

Kızların yetenekleri ve eğilimlerine uygun yaşam ve kariyer seçimleri yapabilmeleri için DEHB'nin mümkün olduğunca erken tedavi edilmesi çok önemlidir.